หมูเถื่อน…ภัยร้ายอุตสาหกรรมสุกร! ต้นทุนพุ่ง ราคาฟื้น แต่ตลาดยังถูกป่วน

ปฏิบัติการปราบปรามสินค้าปศุสัตว์ผิดกฎหมายยังคงเดินหน้าอย่างต่อเนื่อง ล่าสุด ศูนย์อำนวยการร่วมพิทักษ์ความมั่นคงทางเกษตรและอาหารพระพิรุณ (ศพร.กษ.) สั่งการกรมปศุสัตว์สนธิกำลังร่วมกับกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภค (บก.ปคบ.) เข้าตรวจค้นห้องเย็นแห่งหนึ่งในตำบลบ้านเกาะ จังหวัดสมุทรสาคร หลังได้รับเบาะแสการลักลอบนำไส้สุกรหมักเกลือผิดกฎหมายมาจัดเก็บและจำหน่าย ผลการตรวจค้นพบไส้สุกรหมักเกลือบรรจุถังพลาสติก 154 ถัง น้ำหนักรวม 24,640 กิโลกรัม หรือกว่า 24.6 ตัน มูลค่ากว่า 5 ล้านบาท โดยผู้ดูแลไม่สามารถแสดงใบอนุญาตเคลื่อนย้ายซากสัตว์และเอกสารที่เกี่ยวข้องได้ครบถ้วน

เจ้าหน้าที่จึงสั่งอายัดสินค้าทั้งหมดไว้ หากนำหลักฐานมายืนยันไม่ได้ จะดำเนินคดีตามพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง กรณีนี้นับเป็นอีกหนึ่งภาพสะท้อนว่า ปัญหาสินค้าปศุสัตว์ผิดกฎหมายไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเนื้อสุกรแช่แข็ง แต่ยังขยายไปถึงผลิตภัณฑ์และเครื่องในสุกร ซึ่งอาจเป็นอีกช่องทางที่ขบวนการผิดกฎหมายใช้แทรกซึมเข้าสู่ตลาดภายในประเทศ

ย้อนกลับไปในช่วง 4 ปีที่ผ่านมา ปัญหาหมูเถื่อนเป็นหนึ่งในความท้าทายสำคัญของอุตสาหกรรมสุกรไทย โดยปี 2566 มีการตรวจยึดเนื้อสุกรแช่แข็งผิดกฎหมายที่ท่าเรือแหลมฉบังถึง 161 ตู้คอนเทนเนอร์ น้ำหนักรวมกว่า 4.5 ล้านกิโลกรัม ต่อมาในปี 2567 ยังพบขบวนการสำแดงสินค้าประมงเพื่ออำพรางการนำเข้าเนื้อสุกร นำไปสู่การดำเนินคดีกับบริษัทนำเข้า 3 แห่ง และมีการประเมินมูลค่าความเสียหายต่อภาคเกษตรกรเกือบ 3,000 ล้านบาท ขณะที่ปี 2568 กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ขยายผลสอบสวนหลายคดี รวมถึงกรณีตู้คอนเทนเนอร์ต้องสงสัยกว่า 2,388 ตู้ และประสานข้อมูลกับ 7 ประเทศเพื่อตรวจสอบแหล่งกำเนิดและเส้นทางการค้า

มาถึงปี 2569 รูปแบบการลักลอบเริ่มปรับเปลี่ยนจากการขนส่งทางเรือไปสู่การสำแดงสินค้าเกษตรประเภทอื่น การขนส่งทางอากาศ และการลำเลียงผ่านชายแดน สะท้อนให้เห็นว่าขบวนการดังกล่าวมีการปรับวิธีการหลบเลี่ยงการตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง ทำให้ภาครัฐต้องยกระดับมาตรการสกัดกั้นให้ครอบคลุมทุกช่องทาง ไม่ใช่เพียงตรวจจับที่ด่านนำเข้า แต่ต้องติดตามไปถึงโรงงานแปรรูป ห้องเย็น คลังสินค้า และแหล่งกระจายสินค้าด้วย

หมูเถื่อนซ้ำเติมเกษตรกร ในช่วงต้นทุนสูงและราคากำลังฟื้นตัว

สิ่งที่น่ากังวลคือผลกระทบต่อผู้เลี้ยงสุกร โดยเฉพาะในช่วงที่ราคาสุกรหน้าฟาร์มปรับตัวดีขึ้น ซึ่งถือเป็นโอกาสสำคัญในการฟื้นฟูรายได้และสภาพคล่อง หลังต้องแบกรับต้นทุนการผลิตสูงมาอย่างต่อเนื่อง การที่ราคาหน้าฟาร์มขยับขึ้นจึงไม่ได้หมายความว่าเกษตรกรจะมีกำไรเพิ่มขึ้นทันที แต่เป็นเพียงโอกาสในการชดเชยต้นทุนและประคองธุรกิจให้เดินหน้าต่อไปได้

หากมีเนื้อสุกรและเครื่องในผิดกฎหมายเข้ามาแทรกซึมในตลาดอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะสินค้าที่ขายได้ในราคาต่ำกว่าสินค้าที่ผ่านกระบวนการตรวจสอบตามกฎหมาย ย่อมสร้างการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมและกดดันกลไกราคาในประเทศกระทบต่อผู้ประกอบการแปรรูป ผู้ค้า และห่วงโซ่อุตสาหกรรมสุกรโดยรวม ที่สำคัญ ผู้เลี้ยงสุกรไทยต้องแบกรับต้นทุนและมาตรฐานการผลิตอย่างครบถ้วน ขณะที่สินค้าผิดกฎหมายอาจหลีกเลี่ยงภาระเหล่านี้ได้

อีกด้านที่ไม่ควรมองข้ามคือความปลอดภัยของผู้บริโภค เพราะเนื้อสุกรและเครื่องในเป็นผลิตภัณฑ์อาหารที่ต้องควบคุมมาตรฐานอย่างเข้มงวด ตั้งแต่สุขภาพสัตว์ในประเทศต้นทาง กระบวนการฆ่าและแปรรูป การตรวจสอบโรค การรับรองสุขอนามัย ไปจนถึงการจัดเก็บและขนส่งภายใต้อุณหภูมิที่เหมาะสม หากสินค้าไม่มีเอกสารรับรองแหล่งที่มาและตรวจสอบย้อนกลับไม่ได้ ย่อมเกิดช่องว่างในการประเมินความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคและโรคระบาดสัตว์

กรมปศุสัตว์–กรมศุลกากร ต้องปิดทุกช่องโหว่ ไล่ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง

จากสถานการณ์ดังกล่าว บทบาทของกรมปศุสัตว์และกรมศุลกากรจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง โดยกรมปศุสัตว์ต้องเข้มงวดการตรวจสอบสุขอนามัยสัตว์ การเคลื่อนย้ายซากสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และการจัดเก็บในห้องเย็น ควบคู่กับการขยายผลถึงแหล่งผลิตและเครือข่ายผู้เกี่ยวข้อง

ขณะที่กรมศุลกากรต้องเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบสินค้านำเข้าทุกช่องทาง ทั้งทางเรือ ทางอากาศ และชายแดน โดยเฉพาะการสำแดงประเภทสินค้า พิกัดศุลกากร แหล่งกำเนิด และความถูกต้องของเอกสาร เพื่อป้องกันการอำพรางสินค้าและหลีกเลี่ยงการตรวจสอบตามกฎหมาย พร้อมบูรณาการข้อมูลกับกรมปศุสัตว์ ตำรวจสอบสวนกลาง และ DSI เพื่อขยายผลไปถึงผู้นำเข้า ผู้จัดหา ผู้ขนส่ง และเครือข่ายที่อยู่เบื้องหลัง ไม่ให้การปราบปรามหยุดอยู่เพียงการตรวจยึดสินค้าเป็นรายกรณี

ท้ายที่สุด ปัญหาหมูเถื่อนและเครื่องในเถื่อนไม่ใช่เพียงเรื่องของการลักลอบนำเข้าสินค้าผิดกฎหมาย แต่เป็นปัญหาที่เชื่อมโยงทั้งความอยู่รอดของเกษตรกร ความเป็นธรรมทางการค้า และความปลอดภัยของผู้บริโภค โดยเฉพาะในช่วงที่ผู้เลี้ยงสุกรกำลังพยายามฟื้นตัวท่ามกลางต้นทุนที่ยังสูง การรักษากลไกราคาให้สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงจึงมีความสำคัญไม่แพ้การควบคุมคุณภาพสินค้า

การปราบปรามต้องทำอย่างจริงจัง ต่อเนื่อง และครอบคลุมตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง เพราะทุกสินค้าที่เข้าสู่ตลาดควรอยู่ภายใต้กติกาและมาตรฐานเดียวกัน เกษตรกรที่ผลิตอย่างถูกต้องต้องได้รับความเป็นธรรม ผู้ประกอบการต้องแข่งขันบนกติกาที่เท่าเทียม และผู้บริโภคต้องมั่นใจว่าเนื้อสัตว์ทุกชิ้นที่อยู่บนโต๊ะอาหารมีแหล่งที่มาชัดเจนและผ่านการตรวจสอบอย่างปลอดภัย นี่คือหัวใจสำคัญของการปกป้องอุตสาหกรรมสุกรไทยให้เติบโตได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน